گاز آمونیاک

گاز آمونیاک (NH3) ترکیبی از گاز نیتروژن و گاز اکسیژن بوده و گازی بی‌رنگ با بوی تند خاصی است. گاز آمونیاک سبک‌تر از هوا است و به دلیل پیوند هیدروژنی قوی بین مولکول‌ها به راحتی تبدیل به یک مایع بی‌رنگ و شفاف می‌شود. گاز آمونیاک به عنوان یک پیش‌ساز در تولید بسیاری از مواد تجاری استفاده می‌شود. گاز آمونیاک بدون آب رطوبت دوست است و به راحتی در آب حل می‌شود تا محلول بازی آمونیوم هیدروکسید را شکل دهد. در مصارف صنعتی غلظت محلول آمونیاک ممکن است به ۲۵ درصد حجمی و یا بیشتر هم برسد که به شدت خورنده است.

کاربردهای گاز آمونیاک
• عمده ترین مصرف گاز آمونیاک به عنوان کود است و مستقیما از مخازن حاوی گاز مایع به خاک تزریق می‌شود. همچنین می‌تواند به شکل نمک‌های آمونیوم مثل نیترات آمونیوم، سولفات آمونیوم و فسفات‌های مختلف آمونیوم به خاک افزوده شود.
• گاز آمونیاک در فرایندهای متالورژیکی مختلفی استفاده می‌شود. از جمله در نیتروره کردن سطح ورق‌های آلیاژی به منظوره سخت کردن آن استفاده می‌شود. از آنجا که راحت می‌تواند به هیدروژن تجزیه شود به عنوان یک منبع هیدروژن اتمی قابل حمل در جوشکاری به کار می‌رود. همچنین گاز آمونیاک قادر به جذب مقدار گرمای اضافی از محیط اطراف بوده که می‌تواند به عنوان خنک کننده در تجهیزات برودتی و تهویه مطبوع مفید باشد.
• گاز آمونیاک در ساخت مواد اولیه تجاری مثل تی ‌ان تی، نیتروسلولز و نیتروگلیسیرن استفاده می‌شود.
• در صنعت نساجی گاز آمونیاک در ساخت الیاف‌های مصنوعی مثل نایلون و ریون استفاده می‌شود. همچنین در رنگرزی و شست و شوی پنبه، پشم و ابریشم به کار می‌رود. گاز آمونیاک در تولید برخی رزین‌های مصنوعی به عنوان کاتالیزور عمل می‌کند و در صنعت لاستیک از انعقاد لاتکس خام در طول حمل و نقل از مزرعه به کارخانه جلوگیری می‌کند. گاز آمونیاک ماده شروع کننده در تولید نیتریک اسید است.
• گاز آمونیاک در مخلوط‌های گازی کالیبراسیون در کنترل نشر زیست محیطی، صنعت پتروشیمی، کنترل بهداشت صنعتی و تحلیل ناخالصی‌های بسیار کم استفاده می شود.
• گاز آمونیاک در تولید نیمه هادی ها و مواد پیشرفته برای رسوب سدیم نیترید از طریق فرایند رسوب بخار شیمیایی (CVD) استفاده می‌شود.
• آمونیاک مایع به جای کلروفلوئوروکربن‌ها در برخی یخچال‌ها و فریزرها استفاده می‌شود.
نکات ایمنی گاز آمونیاک
• اطمینان از سالم بودن کپسول آمونیاک، شیرها، لوله ها و شلنگ های حاوی گاز آمونیاک
نشت گاز آمونیاک بسیار خطرناک است، زیرا در صورت تنفس بلافاصله به سیستم تنفسی حمله کرده و منجر به آسیب جدی به چشم و پوست و در نهایت مرگ می شود. علائم تنفس آن عبارتند از: سوزش چشم و گلو، سرفه، استفراغ و اشکال در تنفس.
• تهویه مناسب محل نگه داری کپسول گاز آمونیاک
تهویه مناسب باعث می شود در صورت بروز نشتی از تجمع گاز در محیط جلوگیری شود.
• استفاده از عینک و دستکش هنگام کار با آمونیاک مایع
تماس با آمونیاک مایع می‌تواند منجر به سوختگی، التهاب و سرمازدگی شود.
• استفاده از حسگر گاز آمونیاک در محل نگهداری کپسول گاز آمونیاک در صورت امکان
با استفاده از این حسگر می‌توان از بروز هر حادثه‌ احتمالی ناشی از نشت گاز جلوگیری کرد.
• نگهداری کپسول آمونیاک در مکانی خنک
آمونیاک در حرارت‌های بالا قابل اشتعال است. بنابراین باید آن را در محلی خنک و بدور از نور خورشید و حرارت قرار داد. انرژی لازم برای شروع اشتعال آمونیاک نسبت به هیدروکربن‌ها و هیدروژن بسیار بالاتر است.
• سازگاری جنس کپسول آمونیاک، شیرها و لوله‌ها با گاز آمونیاک
گاز آمونیاک به شدت برای برخی از فلزات خورنده است. بنابراین باید در انتخاب موادی که در تماس با آن هستند دقت لازم را داشت. جنس کپسول و لوله‌ها باید فولاد زنگ نزن، فولاد کربنی و یا آهن سیاه باشد. هرگز از مواد پلاستیکی، فلزات غیر آهنی مثل مس، برنج، برنز، آلومینیوم، قلع، روی و یا فلزات گالوانیزه در ساخت کپسول آمونیاک و لوله‌ها استفاده نکنید.
• عدم وجود شعله‌های باز در مجاورت کپسول گاز آمونیاک
به هیچ عنوان شعله باز در نزدیکی کپسول گاز آمونیاک قرار ندهید. زیرا امکان آتش‌سوزی وجود دارد.